GIỚI THIỆU CƠ CẤU TỔ CHỨC TIN TỨC - SỰ KIỆN VĂN BẢN CỦA HUYỆN THỦ TỤC HÀNH CHÍNH LỊCH CÔNG TÁC
SỐ NGƯỜI ONLINE
TỔNG LƯỢT TRUY CẬP
LIÊN KẾT WEB


Truyền thống-Đặc sản-Thắng cảnh

Lễ cúng nhà mới dân tộc Chăm H’roi: Mang đậm dấu ấn nguyên thủy


Cập nhật:  01/08/2016


MỘT PHONG TỤC ĐẸP CỦA NGỪỜI CHĂM H’ROI : LỄ CÚNG NHÀ MỚI

Đồng bào dân tộc thiểu số Chăm H’roi ở Phú Yên hiện nay họ còn gìn giữ phong tục các lễ cúng như: Cúng bến nước; lễ mừng tuổi cho con cháu trưởng thành; cúng ăn mừng lúa mới; lễ cầu mưa; lễ cúng bỏ mả… Đồng bào dân tộc Chăm H’roi đang sở hữu những tinh hoa di sản, nhất là các lễ hội truyền thống, trong đó có lễ cúng nhà mới.

Trước khi cất nhà mới công việc đầu tiên đó là, họ chọn thổ cư cao ráo, nơi gần gũi với bà con dòng tộc. Họ đặt một ché đầy nước, sau một đêm thấy ché nước vẫn còn nguyên, đó là thần linh đất đai đã cho phép cất nhà ở tại cuộc đất này. Tiếp theo, người chủ cúng một ché rượu, một con gà, rồi mời bà con và những người thân thích đến nhờ họ giúp như đi lấy cây, cắt tranh, chặt mây tre…

Tuy chung một mẫu nhà sàn, nhưng mỗi gia đình điều kiện kinh tế có khác nhau, nên họ cất nhà không đồng nhất về diện tích và vật liệu, có người cất hai dày (sáu cột cái), gia đình nào đông con, nhiều cháu họ cất tới bốn dày (mười cột cái), dài hai mươi sải tay. Dù ngắn hay dài nhưng điều không thể thiếu đó là, mỗi nhà đều phải có một bếp chủ và một bếp khách ở gian đầu, gia đình nào khá giả thì có một tấm ván dài (kpan) đặt dọc theo nhà sàn để ngồi uống rượu ché.

Chúng tôi được dự một lễ cúng nhà mới của Oi Diệp ở buôn Ma Lưng, xã Cà Lúi (Sơn Hòa), giữa nhà họ đặt 3 ché rượu, 1 con heo khoảng 20 ký đã làm sạch lông, bên cạnh đó bài trí gạo, muối và trầu cau, các thành viên trong gia đình ngồi chung quanh các lễ vật. Bắt đầu nghi lễ chủ nhà nổi lửa bếp chủ và bếp khách, người Chăm H’roi quan niệm rằng lửa sẽ xua đuổi mọi điều không tốt đẹp và đem đến sự may mắn. Ngồi trên ngôi nhà sàn vừa mới cất xong thơm mùi cây gỗ, tranh tre, khói bếp lan tỏa ấm áp. Oi Brít ở buôn Ma Lăng, xã Cà Lúi là thầy cúng về nhà mới của Oi Diệp, Oi Brít cho biết về nghi lễ cúng nhà mới: “Sau khi chủ nhà nổi lửa bếp, thầy cúng làm lễ cầu bếp tránh sự lửa ăn (hỏa hoạn), mong bếp chủ lửa lúc nào cũng đỏ thể hiện sự đủ đầy về cái ăn, cầu cho bếp khách đêm đêm bừng sáng đó là tín hiệu vui nhà có bạn bè, người thân đến thăm. Trong lễ cúng nhà mới có phần lễ rửa nhà, lấy rượu ché tưới xung quanh bếp lửa khách, nghi thức này để nói lên sự trong sáng giữa chủ và khách bền lâu”. Chúng tôi còn thấy thầy cúng Oi Brít lấy một cành lá nhúng vào rượu vào tiết heo quét từ cầu thang, chung quanh ngôi nhà mới, quét trên mặt cồng chiêng, mặt trống và ông cầu khấn thần nước ở suối sâu, thần núi ở trên cao, các thần linh đã nghe cùng về đây độ trì cho mọi người trong gia đình ai cũng khỏe đôi vai, mạnh đôi chân, trẻ con chóng lớn không còn điệu trên lưng, ngôi nhà mới này lúa, bắp đầy dày (kho), muối không thiếu, củi lúc nào cũng chất đầy dưới chân nhà sàn…

Oi Brít tại một lễ cúng nhà mới ở xã Cà Lúi

Xong các phần nghi lễ trên là đến phần chúc mừng, người Chăm H’roi theo truyền thống mẫu hệ nên người vợ mời rượu cho bà hoặc mẹ của mình trước, tiếp theo mời họ hàng. Trong lúc mời rượu cho mọi người cơm, thịt cũng dọn ra nong, nia và cồng chiêng nổi lên, khi nghe tiếng cồng chiêng mừng nhà mới mọi người trong làng buôn đến chúc mừng và mang đến những ché rượu. Oi Diệp chia xẻ với chúng tôi: “Ơn giàng (trời) đã cho tôi cất được ngôi nhà mới này, thần rừng đã cho tôi cây gỗ tốt, bà con thương mình lắm họ đến chung tay dựng nhà. Gia đình tôi có nhà mới rồi tối ngủ ấm áp, mùa mưa không sợ nước, mùa hè không lo cái gió nam thổi ồ ồ”.

Ông K Sô Liễng-Nguyên Phó giám đốc Sở VHTT Phú Yên trao cho biết: “Cũng như các dân tộc khác, cúng nhà mới của người dân tộc Chăm H’roi là một văn hóa tâm linh, là một lễ trọng không thể thiếu được trong đời sống của họ. Lễ cúng nhà mới mang đậm dấu ấn nguyên thủy, từ cách bài trí đến cách thức cúng và cách thức thực hiện lễ nghi”.

Lễ cúng về nhà mới của người Chăm H’roi ở Phú Yên là nét văn hóa truyền thống, phong tục, tập quán độc đáo đó đã góp nhiều di sản văn hóa quí báu vào kho tàng văn hóa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

TRẦN LÊ KHA






Tin liên quan


Natural
VĂN BẢN MỚI

  • Lịch công tác của lãnh đạo UBND huyện - Tuần thứ 03, từ ngày 14/01 đến ngày 18/01/2019
    Loại: Lịch công tác UBND
    Ngày ban hành: 14/01/2019


  • Lịch công tác của lãnh đạo UBND huyện - Tuần thứ 02, từ ngày 07/01 đến ngày 11/01/2019
    Loại: Lịch công tác UBND
    Ngày ban hành: 07/01/2019


  • Lịch công tác của lãnh đạo HĐND huyện - Tuần thứ 02 (Từ ngày 07/1/2019 đến ngày 11/1/2019)
    Loại: Lịch công tác HĐND
    Ngày ban hành: 07/01/2019


  • Lịch công tác của lãnh đạo UBND huyện - Tuần thứ 01, từ ngày 31/12/2018 đến ngày 05/01/2019
    Loại: Lịch công tác UBND
    Ngày ban hành: 31/12/2018


  • Về việc thông báo thời gian treo cờ Tổ Quốc và nghỉ Tết Dương lịch 2019.
    Loại: Thông báo
    Ngày ban hành: 25/12/2018


  • BIÊN BẢN Kỳ họp thứ tám, HĐND huyện Sơn Hòa khóa X, nhiệm kỳ 2016-2021
    Loại: VB HĐND
    Ngày ban hành: 24/12/2018


  • Lịch công tác của lãnh đạo UBND huyện - Tuần thứ 52, từ ngày 24/12 đến ngày 28/12/2018
    Loại: Lịch công tác UBND
    Ngày ban hành: 24/12/2018


  • Về việc trợ giúp xã hội dịp Tết Nguyên Đán Kỷ Hợi năm 2019.
    Loại: Công văn
    Ngày ban hành: 21/12/2018


  • Về việc phối hợp rà soát danh sách CBCCVC đề cấp email công vụ, chứng thư số.
    Loại: Công văn
    Ngày ban hành: 21/12/2018


  • GXN đăng ký kế hoạch bảo vệ môi trường cho cửa hàng bán lẻ Xăng - dầu Vân Hòa.
    Loại: Hỗ trợ cá nhân, tổ chức
    Ngày ban hành: 20/12/2018

  • ĐIỂM TIN THỜI SỰ BẢN ĐỒ HÀNH CHÍNH BẢN ĐỒ QUY HOẠCH PHIM TƯ LIỆU
    •  Sơn Hòa 40 năm xây dựng và phát triển
    •  35 năm giải phóng huyện Sơn Hòa