GIỚI THIỆU CƠ CẤU TỔ CHỨC TIN TỨC - SỰ KIỆN VĂN BẢN CỦA HUYỆN THỦ TỤC HÀNH CHÍNH LỊCH CÔNG TÁC
SỐ NGƯỜI ONLINE
TỔNG LƯỢT TRUY CẬP
LIÊN KẾT WEB


Truyền thống-Đặc sản-Thắng cảnh

Về Vân Hòa nghe kể chuyện trồng mít


Cập nhật:  08/09/2020


Về Vân Hòa nghe kể chuyện trồng mít

Đất đai ở Vân Hòa đa phần là loại đất đỏ bazan, nơi đây có khí hậu trong lành, mát mẻ quanh năm, thích hợp cho nhiều loại cây trồng. Nhưng loại cây được những nông dân làm vườn ở làng Vân Hòa xưa, trồng từ nhiều đời nay, đó là cây mít. Một loại cây ăn quả đặc trưng của vùng đất cao nguyên Vân Hòa ( Gồm có 3 xã Sơn Long, Sơn Định và Sơn Xuân, huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên ).

Vân Hòa truyền thống trồng mít hơn 100 năm :

Ngoài cây lương thực, bà con nông dân Vân Hòa, còn trồng nhiều loại hoa màu và cây ăn quả khác như bắp, sắn, đậu đỗ, chuối, xoài …Nhưng chiếm phần lớn diện tích trồng cây mít và thơm. Hai loại cây ăn quả này, rất phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, đem lại nguồn lợi lớn so với các loại cây trồng khác. Mít, thơm được trồng nhiều ở vườn nhà, trên những triền đồi hình bát úp. Mít, thơm có thể trồng chung cùng một lưng đất, cây mít che tán lá cho cây thơm phát triển, trái to sởn sơ, mắt thơm lớn. Trái mít có thể chế biến thành nhiều món ăn như mắm mít, xơ mít thì kho với cá suối, hạt mít đem lùi trong tro nóng chín bùi thơm nức mũi, hạt mít họ luột rồi xay nhuyễn để làm nhân bánh ít lá gai, bánh nậm, bánh bột sắn mì, mít non nấu với cá chuồn, mang hương vị chân chất của người dân miền núi. Những năm chiến tranh lương thực thiếu thốn, bà con vùng kháng chiến lấy hạt mít ghé với cơm, còn gạo để dành đóng góp nuôi bộ đội.

Riêng cây mít được người Vân Hòa xưa rất chú trọng. Chúng tôi về Vân Hòa được nghe những người cao niên ở đây kể rằng: Lệ làng Vân Hòa năm Duy Tân thứ 2 ( 1908 ) cho biết việc trồng mít ở Vân Hòa đã có từ thuở mới lập làng. Ban đầu được ông Mai Đức Phương người ở Thanh Hóa vào khai khẩn đất đai và lập làng Vân Hòa, ông truyền đạt cho dân cư ở đây trồng giống mít múi to mọng, ngọt lịm, có mùi thơm đặc trưng, hạt nhỏ bằng ngón tay. Mít Vân Hòa được nhân dân trong vùng Phú Yên như ở làng Củng Sơn, Thạnh Hội ( Sơn Hòa ), xã Xuân Quang, Xuân Phước huyện Đồng Xuân, xã Sơn Thành, huyện Tuy Hòa 1, nay là huyện Tây Hòa… Họ rất ưa thích tìm mua về để lấy giống trồng ở vườn nhà.

“ Trong những năm chiến tranh đồng bào ở thôn Phong Cao, xã Sơn Long tản cư vào rừng sâu, gộp đá. Đặc biệt có 5 hộ dân ra ở gần truông Bà Viên, chòi, trại nào họ cũng trồng vài cây mít, nên người dân ở vùng căn cứ đặt tên xóm Cây Mít “. Ông Nguyễn Văn Lệ ( Dư Lệ ) Nguyên Bí thư chi bộ Đảng xã Sơn Long trong những năm 1974 - 1978 cho biết như vậy.

Cây mít đã đem nhiều lợi ích cho nhân dân địa phương, ngoài sản phẩm quả, cây mít còn dùng làm gỗ để xây cất nhà cửa “ nhà ngói cây mít “. Nó được trồng phổ biến ở đình, chùa bỡi theo quan niệm tâm linh trước nhà có trồng một cây mít sẽ được thần linh che chở.

Ông Mai Đức Phương là ông tổ truyền kinh nghiệm trồng mít và sau khi mất dân làng lập miếu thờ làm Thần Hoàng. Ông Phan Cựu năm nay khoảng 85 tuổi, ở xã Sơn Long cho biết :” Từ nguồn gốc cây mít nên lệ làng quy định cho dân phải có ý thức bảo tồn 2 giống mít, đó là: mít dừa múi dày, giòn và mít mật múi mềm, màu vàng, vị ngọt lịm, thơm lựng, hai giống mít này có tuổi thọ rất cao “.

Cây mít hơn trăm năm ở xã Sơn Định

Lệ làng về cây mít :

Cây mít góp phần tăng thu nhập cho gia đình không nhỏ, nên lệ làng quy định cho dân phải có ý thức bảo tồn và phải trân trọng cây mít, đưa sản phẩm vào cuộc sống đời thường, cũng như đời sống tâm linh. Lệ làng quy định: Con trai trưởng thành lấy vợ, phải cùng vợ trồng một cây mít để làm kỷ niệm về sống chung một nhà; Gái làng đi lấy chồng gần, hay đi lấy chồng xa cùng chồng trồng một cây mít trước khi về làm dâu nhà chồng; Khi có công việc trong nhà, kể cả việc làng, việc họ tộc, đều phải có một món mít xào với dầu đậu phọng, nêm lá ngò gai, nếu không có coi như bất kính. Lễ vật dâng ở đền, miếu phải lưu ý sản phẩm địa phương là mít, nhưng cũng có thể cúng thêm vài quả thơm, hay vài nải chuối mốc nu để tỏ tấm lòng thành. Đặc biệt trong lệ làng Vân Hòa còn có một quy ước đó là :” Vợ chồng nào sinh con trai hay con gái cũng phải trồng một cây mít, chăm bón cho nó tốt tươi, trân quý nó như chăm nuôi đứa con của mình mau chóng lớn khôn “.

Ký ức về cây mít :

Câu ca dao xưa không biết có tự bao giờ.

Ai về nhắn với nậu nguồn

Mít non gởi xuống, cá chuồn gởi lên

Mà nó gắn bó như một mối tình tâm giao, keo sơn giữa người vùng núi, rừng với vùng biển.

Ông Phạm Tuyên Lai ở xóm hồ Vân Hòa nhớ lại chợ Đồn trong quá khứ : “ Những ngày chợ Đồn họp phiên ở làng Vân Hòa, giữa miền xuôi với vùng cao mua bán trao đổi nhu yếu phẩm mắm, muối, đồ dùng trong gia điình, và nông cụ sản xuất. Và trái cây ở địa phương rất nổi tiếng đó là thơm, mít, những sản phẩm rất đặc trưng không thể thiếu trong chợ phiên ở làng Vân Hòa “.

Những cô gái quê vùng núi duyên dáng, cười tươi chào mời khách, bạn hàng mua mít, mua thơm của mình. Không ít trai làng các nơi cũng đi chợ phiên, liếc mắt đưa tình với cô hàng bán thơm, mít. Những buổi chợ phiên sau không thấy người ấy nữa, có lẽ nàng đã đi lấy chồng ở làng khác, nên ca dao có câu :

Chợ Đồn phiên họp đông người.

Thấy thơm, thấy mít sao không thấy nàng .

Tục lệ quy định trồng mít khi xây dựng gia đình. Khi sinh con cái trên mảnh đất cao nguyên này, đã có một ý nghĩa rất lớn, không chỉ kế thừa truyền thống, mà còn nêu cao trách nhiệm người dân đối với vùng bán sơn địa là phải bảo tồn, vun trồng cây mít để giữ màu xanh nguyên thủy trên cao nguyên Vân Hòa, và đem lại đời sống cho gia đình ngày càng sung túc hơn “ ./.

TRẦN LÊ KHA






Tin liên quan


Natural
VĂN BẢN MỚI

  • Lịch công tác của lãnh đạo UBND huyện - Tuần thứ 43/2020 (từ ngày 19/10 đến ngày 23/10/2020)
    Loại: Lịch công tác UBND
    Ngày ban hành: 19/10/2020


  • Lịch công tác của lãnh đạo UBND huyện - Tuần thứ 42/2020 (từ ngày 12/10 đến ngày 16/10/2020)
    Loại: Lịch công tác UBND
    Ngày ban hành: 12/10/2020


  • Lịch công tác của lãnh đạo UBND huyện - Tuần thứ 41/2020 (từ ngày 05/10 đến ngày 10/10/2020)
    Loại: Lịch công tác UBND
    Ngày ban hành: 05/10/2020


  • Về việc Tập huấn kiên thức bệnh phong để kiểm tra loại trừ bệnh phong quy mô cấp huyện
    Loại: Kế hoạch
    Ngày ban hành: 30/09/2020


  • Về việc Tổ chức Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2020
    Loại: Kế hoạch
    Ngày ban hành: 30/09/2020


  • Về việc góp ý dự thảo Quyết định sửa đổi, bổ sung Quyết định số 38/2017/QĐ-UBND ngày 18/9/2017 của UBND tỉnh.
    Loại: Công văn
    Ngày ban hành: 29/09/2020


  • Về việc đăng ký số lượng vắc xin LMLM tiêm phòng đợt 1 và đợt 2 năm 2021
    Loại: Công văn
    Ngày ban hành: 28/09/2020


  • Về việc đăng ký số lượng vắc xin Tụ huyết trùng trâu bò tiêm phòng đợt 2/2021 và đợt 1/2022
    Loại: Công văn
    Ngày ban hành: 28/09/2020


  • Lịch công tác của lãnh đạo UBND huyện - Tuần thứ 40/2020 (từ ngày 28/9 đến ngày 02/10/2020)
    Loại: Lịch công tác UBND
    Ngày ban hành: 28/09/2020


  • Về việc thực hiện Thông báo số 337/TB-VPCP ngày 21/9/2020 của Văn phòng Chính phủ
    Loại: Văn bản về Virus nCoV
    Ngày ban hành: 25/09/2020

  • BẢN ĐỒ HÀNH CHÍNH BẢN ĐỒ QUY HOẠCH ĐIỂM TIN THỜI SỰ PHIM TƯ LIỆU
    •  Sơn Hòa 40 năm xây dựng và phát triển
    •  35 năm giải phóng huyện Sơn Hòa