GIỚI THIỆU CƠ CẤU TỔ CHỨC TIN TỨC - SỰ KIỆN VĂN BẢN CỦA HUYỆN THỦ TỤC HÀNH CHÍNH LỊCH CÔNG TÁC
SỐ NGƯỜI ONLINE
TỔNG LƯỢT TRUY CẬP
LIÊN KẾT WEB


Truyền thống-Đặc sản-Thắng cảnh

Bếp lửa của người Ê-đê là linh hồn trong ngôi nhà sàn


Cập nhật:  10/01/2017


Bếp lửa của người Ê-đê là linh hồn trong ngôi nhà sàn

Hiện nay nhà ở của đồng bào Ê-đê Sơn Hòa- Phú Yên vẫn còn giữ truyền thống là nhà sàn, tuy có cải tiến, nhưng bếp lửa vẫn nguyên thủy. Không gian sinh hoạt trên nhà sàn chia làm ba gian, mỗi gian đều có một bếp lửa (Tneng Tprur). Dân tộc Ê-đê họ coi lửa rất linh thiêng. Vì vậy, lửa không thể thiếu trong đời sồng tinh thần của họ.

Trên nhà sàn của ngời Ê-đê họ có những bếp lửa, đó là bếp chủ và bếp khách. Bếp lửa chủ đặt ở gian sau cùng, hay còn gọi là bếp ót. Bếp dùng chung cho cả nhà, đây là gian nhà chính để ông bà cha mẹ ở. Bếp lửa này là nơi sum họp, bàn tính chuyện làm ăn, dựng vợ cưới chồng cho con, cho cháu, gia đình quây quần bên bếp lửa chia sẻ những buồn vui… Gian giữa có một bếp khách, đặt bên cửa sổ ở phía mặt trời mọc, ai đến thăm chơi được tiếp tại đây và cái bếp này dùng để nấu nước, nấu cơm đãi khách. Đường xa về không kịp, khách ở lại đêm, chủ nhà nhóm thêm vào bếp một cây củi gộc để liên tục cháy đến sáng. Ông Ma Lung ở xã Ea Chà Rang cho biết thêm: “Từ cầu thang bước lên nhà sàn có một gian dành cho con cháu, nơi đây bọn trẻ tiếp khách của nó, và gian nhà này cũng có một cái bếp”. Trên rẫy, nương họ cất một cái chòi để canh giữ thú rừng phá hoại hoa màu. Họ cũng làm một cái bếp, không chỉ để nấu cơm nước sinh hoạt, mà nó còn có vai trò giữ gìn sản phẩm trên rẫy, lửa là một trong những yếu tố tạo nên sự sống, người Ê-đê còn coi lửa là một vị thần linh. Bếp lửa luôn cháy đỏ, lửa thức để canh chừng khi lúa đã cườm, bắp vàng mao, khoai sắn cho ra củ. Ban đêm họ đi ra khỏi nhà họ cũng cầm trên tay một cây củi có lửa, xem nó như bạn đồng hành cùng với mình. Bếp của người Ê-đê họ làm rất đơn giản, trên nhà sàn họ lót một lớp đất dày khoảng 0,15 mét, mỗi cạnh ước chừng 0,9 mét, chung quanh đóng khung bằng những miếng ván nhỏ để giữ nền bếp, họ chọn lựa ba hòn đá đẹp để làm ông Táo (nay có nhà họ sử dụng bằng kiềng sắt).

Bếp lửa của người Ê-đê xã Suối Trai (Sơn Hòa- Phú Yên)

“Người Ê-đê quan niệm rằng, lửa sẽ xua tan đi bao điều không tốt lành và đem đến những điều may mắn, hạnh phúc. Trong năm có hai việc hệ trọng, đó là cúng đổ đầu, có nghĩa là bắt đầu năm mới và cúng rước hồn lúa mới từ rẫy về nhà. Họ nhóm lửa lên rồi khấn Yàng (trời), và các đấng thần linh độ trì cho một năm trọn vẹn an lành, mưa nắng như cái bụng mình muốn để lúa nhiều hạt, bắp trái to, sắn nhiều củ. Khách đến nhà nhóm lửa lên là tỏ lòng hiếu khách, chân tình, chủ và khách quây quần bên bếp lửa hồng ấm áp nổ tí tách liên hồi họ tâm tình, trò chuyện rất vui.”- Ông Ma H’Lin ở xã Suối Trai bảo với tôi như vậy.

Trên nhà sàn có một tấm ván dài, bề mặt khoảng 0,5 mét, dài khoảng 7- 8 mét, đặt dọc theo chiều dài của gian bếp lửa khách, tấm ván này họ gọi là Panca (nơi ngồi đánh cồng chiêng). Khi có việc lễ trọng trong gia đình như mừng ông bà sống lâu, lễ thổi tai cho con cháu trưởng thành, đón mừng năm mới… họ tổ chức tại gian nhà này, rượu ché mang ra, lửa nổi lên, họ mừng vui tay chuyền tay tô rượu cần, cạn tô này rồi tô nữa. Người già ngồi bên bếp lửa nhâm nhi rượu ché thơm lựng, còn trai trẻ ngồi trên tấm ván dài gõ nhịp cồng chiêng, đón mừng dòng họ, khách quí từ buôn làng khác đến chia vui. Ông Ma Thoan ở xã Krông Pa trao đổi với chúng tôi: “Bếp lửa luôn luôn đỏ mong ước đem đến sự đủ đầy, gia đình hạnh phúc, thương yêu nhau. Lửa đỏ là thể hiện lòng chân thành mến khách. Còn trong làng buôn khi có tổ chức lễ hội mừng vui, đón mừng năm mới cũng làm một bếp lửa lớn giữa khoảng đất trống, họ gọi là bếp thiêng, để các thần linh thấy lửa sáng theo hướng đó mà về chứng giám, độ trì cho dân làng ăn nên, làm ra. Họ cho rằng, lửa nó cũng có cái hồn biết buồn, biết vui”. Đồng bào Ê-đê cho biết, đêm khuya cuối năm khi nghe con chim Khách gọi đàn là tín hiệu báo một năm mới lại đến. Nhà nào cũng thức dậy nhóm lửa đỏ bừng đón mừng ngày đầu năm mới, lửa cháy sáng là điềm lành, tín hiệu năm mới được mùa, gia đình an vui sung túc, người già thêm tuổi, con trai khỏe đôi tay, con gái khỏe đôi vai, trẻ con mau lớn…

Bây giờ đời sống của người Ê-đê huyện Sơn Hòa- Phú Yên đã từng bước đổi thay về vật chất, tinh thần, nhưng họ vẫn giữ gìn tập tục hàng trăm năm của ông cha họ để lại coi lửa là linh thiêng, là linh hồn trong ngôi nhà sàn của họ. Bếp lửa tuy đơn giản thế mà có ý nghĩa hết sức sâu sắc về văn hóa đặc thù, gắn liền trong đời sống sinh hoạt của người Ê-đê với núi rừng hoang dã.

TRẦN LÊ KHA






Tin liên quan


Natural
VĂN BẢN MỚI

  • Lịch công tác của lãnh đạo UBND huyện - Tuần thứ 20, từ ngày 13/5 đến ngày 17/5/2019
    Loại: Lịch công tác UBND
    Ngày ban hành: 13/05/2019


  • Lịch công tác của lãnh đạo HĐND huyện - Tuần thứ 20 (Từ ngày 13/5/2019 đến ngày 17/5/2019)
    Loại: Lịch công tác HĐND
    Ngày ban hành: 13/05/2019


  • Lịch công tác của lãnh đạo UBND huyện - Tuần thứ 19, từ ngày 06/5 đến ngày 10/5/2019
    Loại: Lịch công tác UBND
    Ngày ban hành: 06/05/2019


  • Lịch công tác của lãnh đạo UBND huyện - Tuần thứ 18, từ ngày 29/4 đến ngày 04/5/2019
    Loại: Lịch công tác UBND
    Ngày ban hành: 29/04/2019


  • Lịch công tác của lãnh đạo UBND huyện - Tuần thứ 17, từ ngày 22/4 đến ngày 26/4/2019
    Loại: Lịch công tác UBND
    Ngày ban hành: 22/04/2019


  • Lịch công tác của lãnh đạo HĐND huyện - Tuần thứ 16 (Từ ngày 15/4/2019 đến ngày 19/4/2019)
    Loại: Lịch công tác HĐND
    Ngày ban hành: 15/04/2019


  • Lịch công tác của lãnh đạo UBND huyện - Tuần thứ 16, từ ngày 15/4 đến ngày 19/4/2019
    Loại: Lịch công tác UBND
    Ngày ban hành: 15/04/2019


  • Về việc dạy nghề ngắn hạn huyện Sơn Hòa năm 2019.
    Loại: Kế hoạch
    Ngày ban hành: 10/04/2019


  • Về việc triệu tập tham dự lớp bồi dưỡng nghiệp vụ công tác Văn thư, lưu trữ năm 2019.
    Loại: Thông báo
    Ngày ban hành: 10/04/2019


  • Về việc thông báo thời gian treo cờ Tổ quốc và nghỉ lễ dịp giỗ tổ Hùng Vương ( 10/3 âm lịch), kỷ niệm 44 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2019), Ngày quốc tế Lao động ( 01/5 )
    Loại: Thông báo
    Ngày ban hành: 10/04/2019

  • ĐIỂM TIN THỜI SỰ BẢN ĐỒ HÀNH CHÍNH BẢN ĐỒ QUY HOẠCH PHIM TƯ LIỆU
    •  Sơn Hòa 40 năm xây dựng và phát triển
    •  35 năm giải phóng huyện Sơn Hòa